Nega inflyatsiyani butunlay yo’qotib bo’lmaydi?
Inflyatsiya haqida gap ketganda, ko‘pchilik “narxlar oshyapti” degan bitta manzarani tasavvur qiladi. Lekin aslida bu jarayon ancha chuqurroq. Inflyatsiya pulning kuchi pasayganini anglatadi. Kecha 10 ming so‘mga sotib olgan narsa bugun 11 ming bo‘lishi, bu faqat narx ko‘tarilgani emas, pulning o‘zi arzonlashayotgani deb ko’rsa ham bo’ladi.
Buning sabablari ko‘p. Talab ko‘payib, taklif yetmay qolsa, narxlar ko‘tariladi. Ishlab chiqarish xarajatlari oshsa, bu ham oxir-oqibat iste’molchiga o‘tadi. Elektr, yoqilg‘i, xomashyo qimmatlashsa, ishlab chiqaruvchi narxni ko‘tarishga majbur bo‘ladi. Ba’zida esa, iqtisodiyotdagi umumiy kutishlar ham inflyatsiyani tezlashtiradi. Odamlar “narxlar baribir oshadi” deb o‘ylasa, bozorda ham shunday bo‘la boshlaydi.
Inflyatsiya o‘zi yomonmi? Hamisha emas. Past va barqaror inflyatsiya sog‘lom iqtisodiyotning belgisidir. U investitsiyalarni rag‘batlantiradi, ishlab chiqarishni kengaytiradi. Muammo shundaki, u keragidan ortiq kotarilib ketsa, rejalashtirish qiyinlashadi, jamg‘armalar qadrsizlanadi va odamlarda ishonchsizlik paydo bo‘ladi. Shuning uchun markaziy banklarning asosiy vazifalaridan biri ham aynan inflyatsiyani boshqarish.
Nega inflyatsiyani butunlay yo‘qotib bo‘lmaydi? Chunki inflyatsiya harakatchan iqtisodiyotning tabiiy yon mahsulotidir. Iqtisodiyot o‘sayotganida talab ortadi, ish haqlari ko‘tariladi, ishlab chiqarish kengayadi. Bularning barchasi albatta narxlar dinamikasiga ta’sir qiladi. Agar inflyatsiya mutlaqo nol bo‘lsa, bu ko‘pincha iqtisodiyot o‘smasligidan, savdo sustligidan yoki hatto inqiroz belgilaridan darak beradi. Shuning uchun maqsad uni yo‘qotish emas, balki sog‘lom, barqaror darajada ushlab turish. Iqtisodiyot nafas olib turgan ekan, inflyatsiya ham bo‘ladi. Eng muhimi uni 1-2% oralig’idagi havfsiz darajada ushlab turishdir.
@puldangapir
Inflyatsiya haqida gap ketganda, ko‘pchilik “narxlar oshyapti” degan bitta manzarani tasavvur qiladi. Lekin aslida bu jarayon ancha chuqurroq. Inflyatsiya pulning kuchi pasayganini anglatadi. Kecha 10 ming so‘mga sotib olgan narsa bugun 11 ming bo‘lishi, bu faqat narx ko‘tarilgani emas, pulning o‘zi arzonlashayotgani deb ko’rsa ham bo’ladi.
Buning sabablari ko‘p. Talab ko‘payib, taklif yetmay qolsa, narxlar ko‘tariladi. Ishlab chiqarish xarajatlari oshsa, bu ham oxir-oqibat iste’molchiga o‘tadi. Elektr, yoqilg‘i, xomashyo qimmatlashsa, ishlab chiqaruvchi narxni ko‘tarishga majbur bo‘ladi. Ba’zida esa, iqtisodiyotdagi umumiy kutishlar ham inflyatsiyani tezlashtiradi. Odamlar “narxlar baribir oshadi” deb o‘ylasa, bozorda ham shunday bo‘la boshlaydi.
Inflyatsiya o‘zi yomonmi? Hamisha emas. Past va barqaror inflyatsiya sog‘lom iqtisodiyotning belgisidir. U investitsiyalarni rag‘batlantiradi, ishlab chiqarishni kengaytiradi. Muammo shundaki, u keragidan ortiq kotarilib ketsa, rejalashtirish qiyinlashadi, jamg‘armalar qadrsizlanadi va odamlarda ishonchsizlik paydo bo‘ladi. Shuning uchun markaziy banklarning asosiy vazifalaridan biri ham aynan inflyatsiyani boshqarish.
Nega inflyatsiyani butunlay yo‘qotib bo‘lmaydi? Chunki inflyatsiya harakatchan iqtisodiyotning tabiiy yon mahsulotidir. Iqtisodiyot o‘sayotganida talab ortadi, ish haqlari ko‘tariladi, ishlab chiqarish kengayadi. Bularning barchasi albatta narxlar dinamikasiga ta’sir qiladi. Agar inflyatsiya mutlaqo nol bo‘lsa, bu ko‘pincha iqtisodiyot o‘smasligidan, savdo sustligidan yoki hatto inqiroz belgilaridan darak beradi. Shuning uchun maqsad uni yo‘qotish emas, balki sog‘lom, barqaror darajada ushlab turish. Iqtisodiyot nafas olib turgan ekan, inflyatsiya ham bo‘ladi. Eng muhimi uni 1-2% oralig’idagi havfsiz darajada ushlab turishdir.
@puldangapir